قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

3762

تاريخ الفي ( فارسى )

هزارهء اوياروانشى : « 1 » از قوم قراختاى بوده و ايل شده و در بندگى چنگيز خان معتبر گشته ، و از امراى بزرگ شده . و معنى وانشى ، امير تومان ، باشد . و چون به خدمت چنگيز خان آمد تمامت لشكر قراختاى ده هزار را به او و بعد از وى فرزندان لشكر او معتبر بودند [ 245 ب ] و هزارها عرض داشته منصب كردندى ( ؟ ) هزارهء طوقان وانشى : از قوم جورچه . اين امير بعد از ايل شدن بسيار بزرگ و معتبر گشت و تمامت اقوام جورچه كه ده هزار بالاتر بودند به او تعلّق داشتند ، و امراى هزاره بعد از عرضه داشت ، خود نصب كردى و بعد از او فرزندان او در بندگى قاآن بودند ، موقّر و محترم و برقرار لشكر خود را سردارى مىكردند . اين بود تفصيل آنچه از لشكر چنگيز خان به قول و دست راست و چپ تعلّق داشتند و خاصّهء او بودند و بعد از وى به تولوى خان كه خداوند يورت اصلى و خانه بود تعلّق گرفته . امّا تفصيل آنچه به فرزندان ديگر و برادران خود داده اين است . از آن جمله به پسران خود غير يكه‌نويان ، و برادرزادگان و برادر كوچكين [ اوتچگين ] و مادر خود اولون ايكه داده بود بيست و هشت هزار نفر بودند بدين تفصيل « 2 » . آنچه به پسران خود داده شانزده هزار نفر ، حصهء پسر بزرگ جوچى ، چهار هزار نفر . هزارهء منگكؤر : از قوم سيجيؤت بوده ، در عهد با تو دست چپ به او تعلّق داشته و در زمان غازان خان چركس و توقتاى از فرزندان او بودند و راه منصب پدران داشتند . هزارهء كشيكتاى « 3 » قونان‌نويان : از قوم گنيگت بوده ، پسر او هوران نام ، كه پيش شهزاده قونچى بود ، از جمله امراى بزرگ آن الوس بود . هزارهء هوشيتاى : از امراى قوم هوشين بود ، از جمله خويشان بورچىنويان . هزارهء بايقو : از قوم بستاى بوده ، بر انغاى لشكر يعنى دست راست به او تعلّق داشته و با باتو گفته كه من پير شدم و يلدار نام از قوم جوريات كه مادر او را خواسته بود قايم‌مقام خود گردانيد ، و الحال آنها از نسل آن امرا هستند . چنگيز خان اين چهار امير « 4 » بزرگ را با چهار هزار سوار به جوچى خان داده بود و اين زمان اكثر لشكرهاى توقتاى و بايان از نسل اين چهار هزارند . و آنچه در اين آخر زياده شده‌اند از لشكرهاى روس و چركس و قپچاق و ماجار و غير آن اندك اضافه ايشان شده‌اند و در بلقاق‌ها كه ميان آقا و اينى اتفاق افتاد نيز بعضى از هر قوم بدانجا رفته باشند ، امّا اصل لشكر ايشان از اين چهار هزار بود . حصّهء پسر دويم چنگيز خان ، چغتاى خان ، چهار هزار نفر .

--> ( 1 ) . متن : اوربارويسى . ( 2 ) . متن : بدين تفصيل دفعه . ( 3 ) . متن : كنكناى . ( 4 ) . متن : پسر .